بسم الله الرحمن الرحیم

بیست‌وهشتم مرداد، یادآور روزی است که دخالت سازمان‌یافته قدرت‌های خارجی، مسیر یکی از مهم‌ترین حرکت‌های ملی تاریخ ایران را تغییر داد. در سال ۱۳۳۲، نهضت ملی شدن صنعت نفت که با مطالبه استقلال و احقاق حقوق ملت ایران شکل گرفته بود، در پی کودتایی با نقش‌آفرینی آمریکا و انگلیس با شکست مواجه شد و دولت قانونی دکتر محمد مصدق سقوط کرد.

اهمیت این واقعه برای نسل امروز، تنها در دانستن اینکه «چه اتفاقی افتاد» خلاصه نمی‌شود؛ مهم‌تر آن است که بدانیم چگونه اتفاق افتاد و چه درس‌هایی برای امروز ما دارد.

کودتای ۲۸ مرداد نشان داد که قدرت‌های خارجی، هنگامی که منافع خود را در معرض خطر ببینند، ممکن است از ابزارهای مختلف سیاسی، رسانه‌ای، امنیتی و اجتماعی برای تغییر معادلات یک کشور استفاده کنند. از این منظر، تاریخ ۲۸ مرداد را می‌توان یکی از نمونه‌های مهم مداخله خارجی و جنگ ترکیبی در تاریخ یکصد سال گذشته ایران دانست؛ تجربه‌ای که ضرورت شناخت دقیق دشمن، تشخیص روایت‌های تحریف‌شده و حفظ استقلال در تصمیم‌گیری‌های ملی را به ما یادآوری می‌کند.

امروز نیز شکل مواجهه با ملت‌ها تغییر کرده است. اگر در گذشته کودتا، فشار سیاسی و عملیات پنهان از ابزارهای اصلی مداخله بودند، در عصر ارتباطات، جنگ روایت‌ها، عملیات روانی، دستکاری افکار عمومی و ایجاد شکاف میان مردم می‌توانند همان هدف را با ابزارهایی متفاوت دنبال کنند. از این رو، دانشگاه و به‌ویژه دانشجویان، بیش از هر زمان دیگری به تفکر نقادانه، سواد رسانه‌ای، مطالعه تاریخ و توانایی تشخیص واقعیت از روایت‌های هدفمند نیاز دارند.

تجربه ۲۸ مرداد به ما می‌آموزد که دشمن‌شناسی به معنای دشمن‌هراسی نیست؛ بلکه به معنای شناخت دقیق منافع، روش‌ها و اهداف قدرت‌هایی است که با منافع و استقلال کشور تعارض دارند. همان‌گونه که نباید تاریخ را فراموش کرد، نباید در دام ساده‌سازی و تحلیل‌های سطحی نیز گرفتار شد.

در شرایط کنونی و در مواجهه با فشارها و جنگ ترکیبی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران، این درس تاریخی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. پاسخ به تهدیدها، پیش از هر چیز نیازمند جامعه‌ای آگاه، هوشیار و برخوردار از قدرت تحلیل است؛ جامعه‌ای که اختلاف‌نظرهای طبیعی خود را به فرصتی برای دشمن تبدیل نکند و در مسائل مرتبط با استقلال، امنیت و منافع ملی، همبستگی، انسجام و مسئولیت‌پذیری اجتماعی را پاس بدارد.

دانشجوی امروز، تنها مخاطب تاریخ نیست؛ او می‌تواند سازنده روایت فردای ایران باشد. بنابراین، یادآوری ۲۸ مرداد باید فرصتی باشد برای بازخوانی گذشته، افزایش سواد تاریخی و رسانه‌ای، تقویت گفت‌وگوی ملی و آموختن این حقیقت که استقلال و امنیت یک ملت، بیش از هر چیز به آگاهی، اتحاد و هوشیاری خود آن ملت وابسته است.

۲۸ مرداد را به یاد آوریم؛ نه برای ماندن در گذشته، بلکه برای آنکه گذشته را بهتر بفهمیم و اجازه ندهیم تجربه‌های تاریخی، در شکل و زبانی تازه، دوباره تکرار شوند.

دکتر موسی جاودان- معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه هرمزگان

پایان خبر